تبلیغات
Case Method in Marketing Education - بازاریابی محصولات گیاهان دارویی
دوشنبه 21 دی 1388  12:40 ق.ظ
توسط: گروه 5

مقدمه

خداوند متعال هیچ چیزی را بدون فایده نیافریده و در هر مخلوقی حكمتی نهفته است. از جمله نعمات خدادادی گیاهان دارویی می‏باشند كه از قدیم‏الایام بشر با آنها آشنا گشته و جهت معالجات بیماران خود مورد استفاده قرار داده است. پیشرفت‏های علمی و فن‏آوری طی دو دهه اخیر، اهمیت و نقش گیاهان دارویی را در تأمین نیازهای بشر به‌ویژه در حیطه درمان دو چندان ساخته است. امروزه با بهره‏گیری از روشها و فنون تخصصی، مهمترین مواد و تركیبهای مؤثر گیاهی شناسایی و در ساخت انواع داروها و تركیبهای شفابخش بكار گرفته می‏شود. اثرات جانبی داروهای شیمیایی، الزامات زیست محیطی و روند تدریجی گرایش به سوی فرآورده‏های طبیعی سبب شده‏اند تا به گیاهان دارویی توجه بیشتر شود. با عنایت به موارد یاد شده به‌ویژه پوشش دادن اشتغال كه به عنوان مشكل اساسی كشور و فراروی مسئولان می‏باشد، لازم است تا نسبت به ترویج كشت و بهره‏برداری اصولی و همچنین مصرف فرآورده‏های گیاهان دارویی اقدام عاجل صورت گیرد.
بی شك این امر زمانی تحقق می‏یابد كه فرآورده‏های با ارزش این گیاهان در چرخه اقتصادی قرار گیرد. مادامی كه تنها به كمك دانش بومی این گیاهان تولید و به صورت سنتی به مصرف می‏رسند، انتظار تحول در این زمینه عاقلانه به‏نظر نمی‏رسد. بنابراین همكاری تمامی بخشها و اقتصادی شدن این فعالیت ضروری می‏باشد(4). عمده‏ترین مشكل سد راه محصولات گیاهان دارویی بازاریابی آن است. زیرا چنانچه بازار مناسب برای تولیدات مهیا باشد، بهره‏بردار می‏تواند به كار خود ادامه دهد. باتوجه به نقش مؤثر بازاریابی، این مقاله به روش كتابخانه‏ای تهیه شده است.

 

مواد و روشها

عوامل مؤثر بر بازاریابی گیاهان دارویی زیاد بوده و با توجه به نوع گیاه ومناطق تولیدی آن متفاوت می‏باشند. در این مقاله به سه عامل مشترك و اثرگذار شامل ویژگیهای بازاریابی محصولات گیاهان دارویی، عملیات بازاریابی و سازمان بازاریابی اشاره می‌گردد و در خصوص هر یك توضیحات اجمالی آورده می‏شود.
الف) ویژگیهای بازاریابی محصولات گیاهان دارویی
بازاریابی محصولات این گیاهان در مقایسه با تولیدات صنعتی دارای پیچیدگی بیشتری می‏باشد. بخش عمده‏ای از این مشكلات به ویژگیهای این محصولات و تولیدكنندگان آنها مرتبط است كه به اختصار آورده می‏شوند:
1- فسادپذیری
برخی محصولات این گیاهان فسادپذیر بوده و چنانچه مورد مراقبت قرار نگیرند از بین می‏روند. برای رفع این مشكل نیاز به انبار، سردخانه و روشهای تبدیل می‏باشد(1).
2- فصلی بودن
اغلب محصولات كشاورزی و به‌ویژه گیاهان دارویی از لحاظ عرضه به بازار تحت شرایط فصلی می‏باشند، در حالی كه تقاضا برای آنها در طول سال وجود دارد.
3- حجیم بودن
این گیاهان در مقایسه با ارزش آنها دارای وزن و حجم زیاد می‏باشند كه خود سبب افزایش هزینه حمل و نقل و نگهداری آن می‏شود.
4- شیوه سنتی تولید
تولید گیاهان دارویی در مراتع، جنگلها، مزارع و باغهای كشور پراكنده است. جمع‏آوری محصولات اندك از واحدهای تولیدی پراكنده و كوچك دشوار بوده و موجب افزایش هزینه می‌گردد.
5- فقدان گرایشات بازاری در بهره‏برداران
چون بهره‏برداری از آنها صرفا به دلیل خاصیت دارویی نبوده، بلكه اغلب مصارف دیگری چون تغذیه انسان و خوراك دام نیز در بر دارند، بنابراین آنچه بهره‏برداران سنتی روانه بازار مصرف می‏كنند مازاد مصارف فوق بوده، بنابراین دارای گرایشهای قوی بازاری نمی‏باشند.
6) عملیات بازاریابی
مطالعه فعالیتهای بازاریابی نیاز به چهارچوب دارد. یكی از مؤثرترین چهاچوبهای مطالعه بازاریابی، رهیافت عملی است كه فعالیتهای بازاریابی را با سه دسته مبادله‏ای، فیزیكی و تسهیلاتی تقسیم می‏كند. فعالیت‏ای مبادله‏ای در برگیرنده خرید و فروش است و فعالیتهای تسهیلاتی مواردی چون درجه‏بندی، استاندارد نمودن و بسته‏بندی را شامل می‏شود. فعالیتهای فیزیكی شامل انبارداری، تبدیل و حمل و نقل می‏باشد(2).
7) سازمان بازاریابی
منظور از سازمان بازاریابی، افراد و گروههایی هستند كه فعالیتهای مختلف نظام بازاریابی را به عهده داشته و به انجام آن مشغولند. این افراد به سه گروه عمده: تولیدكنندگان، واسطه‏ها و مصرف‏كنندگان تقسیم می‏شوند(8). تولیدكنندگان، افراد یا خانوارهایی هستند كه گیاهان دارویی را از جنگلها و مراتع جمع‏آوری و یا در مزارع كشت نموده و محصول آن را برداشت می‏نمایند. این افراد حلقه نخست سازمان بازاریابی را به خود اختصاص می‏دهند. واسطه‏ها، افراد یا گروههایی هستند كه فعالیتهای گوناگون بازاریابی همچون حمل و نقل، جمع‏آوری، انبارداری، بسته‏بندی و مواردی از این قبیل را انجام می‏دهند. واسطه‏های گیاهان دارویی بسته به نوع گیاه و منطقه متفاوت هستند ولیكن در اكثر مناطق و برای اغلب گیاهان تركیبی چون خریداران محلی، عمده‏فروشان، تبدیل كنندگان و خرده‏فروشان این كار را عهده‏دار می‏باشند.
 

نتایج و بحث

باتوجه به عوامل مؤثر بر بازاریابی گیاهان دارویی باید جهت انجام این رسالت برنامه‏ریزی نمود تا اولا جامعه و افراد دست‏اندركار با فواید ونحوه مصرف آن آشنا شوند. ثانیا در كمترین زمان ممكن، محصولات به‏دست مصرف‏كنندگان برسد. سازمان بازاریابی نیز به نحوی طراحی گردد كه بتواند پیش‏بینی عملیات لازم را نموده تا ضمن سودآوری معقول برای تولیدكنندگان، محصولات نیز با حداقل قیمت در اختیار مصرف‏كنندگان قرار گیرد.
 


  • آخرین ویرایش:-